Voedsel rapen

Deze zomer kwam een jonge, Nederlandse voedselantropologe op ons pad. Ze deed vooronderzoek naar hoe Nederlandse boeren aankijken tegen het fenomeen ‘gleaning’: het na de oogst rapen van overgebleven groenten, aardappels of wortels. Piet is hier de boer en hij staat positief ten opzichte van rapers. Zo dook in de jaren dat we nog pootaardappels hadden steevast een ouder Chinees stel op. Hoe ze het wisten en waar ze vandaan kwamen, dat weten we niet. Maar zodra de aardappelrooimachine uit de schuur was, kwamen ze aangefietst, op hun ienieminiefietsjes, voorzien van oranje vlaggetjes. Ze spraken geen Nederlands, maar wisten het duidelijk te maken: of ze aardappels mochten rapen. En dat mocht altijd. Nu hebben we zelf geen raapgewassen meer.

Inmiddels zijn wij zelf opgeklommen tot rapers. Dat er goed voedsel blijft liggen op het land. We durven het collega-boeren eigenlijk niet te vragen: of we die uien mogen oprapen. Maar op ons verhuurde biologisch land waar mijn stageboeren jaarlijks pompoenen verbouwen, mag het. Na de oogst zijn we daar al rapend te vinden. Wij eten de hele winter pompoen, in plaats van aardappels.

Wendy vond dat mooi om te horen. Ze stuurde haar werkstuk, in perfect en goed leesbaar Engels geschreven, vorige week per mail. De andere boeren die ze heeft gesproken vonden voedsel rapen goed, mits de mensen het vooraf vroegen. Hun motivatie om het toe te staan was vooral dat ze anderen wilden helpen. Een van hen gaf aan huiverig te zijn dat de mensen aangetaste producten mee zouden nemen en er ziek van zouden kunnen worden. Of dat het mensen misschien zou stimuleren de akkers te betreden voor de oogst, wat niet de bedoeling is.

In de scriptie las ik van twee initiatieven voor voedsel rapen in Nederland: een initiatief in Noord-Holland, Stichting Manna Werkgroep Schermer, in 2013 in leven geroepen door Jac Smit. En de Voedseljutters, een sociale onderneming opgericht in 2010 door Noesja Klomberg. Stichting Manna bestaat nog. Het is een liefdadigheidsinitiatief geschoeid op christelijke leest, dat voedsel naar voedselbanken brengt en werkt met vrijwilligers. Vanaf de oprichting tot afgelopen maand juni hebben zij 110 ton aan voedsel herverdeeld. De Voedseljutters bestaan niet meer. Op de top van hun bestaan, in 2013, deden 700 leden mee als voedseljutter en 200 boeren. Die boeren ervoeren het onder meer als ene voordeel dat ze weer eens met echte consumenten aan de praat raakten. Maar Klomberg, die geen subsidie wilde, kon de kosten en de tijd die ze erin stopte helaas niet terugverdienen.

Wendy concludeert dat het belangrijk is om een gezonder organisatiestrategie te hebben, financiële expertise, goed lopende interne processen en bestuurlijke continuïteit om van het voedsel rapen een succes te maken. Eenmalige acties veranderen het voedselsysteem niet. Hoe pakken we dit aan? Ik ga eerst zelf nog eens kooltjes rapen en proberen er in onze kelder zuurkool van te maken. Het is wel heel erg kleinschalig, maar ik zie voorlopig nog geen alternatief!

4 Comments

    1. Dank, Groninganus, ik vond nog geen goed Nederlands woord voor gleaning. ‘Lezen’ lijkt me wat verwarrend, nazamelen is goed gezegd, klinkt echter ook archaïsch. Maar ben blij met deze toevoegingen!

      Like

      Beantwoorden

  1. Dag Angela,
    Vandaag bijna je hele blog doorgelezen . Leuk en leerzaam. Verwonder me over het feit dat je’de term ‘lezen’ niet kent. Arenlezen, dus op een korenveld komt al in de bijbel voor en van Gogh heeft er een prachtige krijttekening van gemaakt. hier de link: http://krollermuller.nl/vincent-van-gogh-arenlezende-boerin. En ook nog een amerikaanse toolkit voor het moderne gleaning: http://www.usda.gov/documents/usda_gleaning_toolkit.pdf. En nog een tip: De documentaire van Agnes Varda Les glaneurs et la glaneuse. Mocht je straks in de winter een avondje vrij hebben probeer ik hem in de bibliotheek te pakken te krijgen. Meer informatie vind je op: http://www.filmkrant.nl/av/org/filmkran/archief/fk233/glaneurs.html
    Ga zo door!
    sjoerd

    Like

    Beantwoorden

    1. Ik kende wel de term ‘lezen’ voor ‘boontjes lezen’ of ‘aardappels lezen’. dan wordt bedoeld het uitsorteren van op vorm, kleur of maat afwijkende exemplaren. Inmiddels herinnerde ik me weer het verhaal van Ruth, van de musical in Loppersum. ‘Lezen’ is misschien voor veel mensen toch wel een beetje verwarrend? Nazamelen of rapen, waarom zou je het niet zo noemen? Groet en dank, Agnes Varda’s film zie ik heel graag een keer. Hou je me op de hoogte?

      Like

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s